تاریخچه

 دارالفنون‌  

می‌دانیم که در دوران‌ صدارت‌ میرزا تقی‌خان‌ امیرکبیر، سنگ‌ بنای‌ مدرسه‌ای‌ به‌ سبک‌ مدارس‌ عالی‌ اروپا به‌  نام‌ "دارالفنون‌" در ایران گذاشته‌ شد.صدراعظم‌ نامدار‌ ایران‌، با دیدن‌ آکادمی‌ها‌ و مدارس‌ مختلف‌ روسیه‌ و آگاهی‌ از وضعیت مدارس‌ عالی‌ غربی،‌ اندیشه‌ ساختن‌ مدرسه‌ای علمی در سطوح عالی را مدت‌ها در سر داشت و سرانجام در سال‌ 1228 هجری‌ شمسی، با کسب موافقت شاه قاجار، به فرمان وی در زمینی‌ واقع‌ در شمال‌ شرقی‌ ارک‌ سلطنتی‌، که‌ قبلا سرباز خانه‌ بود، سنگ‌ بنای‌ دارالفنون‌ گذاشته‌ شد.

مدرسه‌ دارالفنون‌ در روز یکشنبه‌ ششم‌ دی‌ ماه‌ 1230، یعنی 13 روز پس‌ از کشته‌ شدن‌ امیرکبیر رسماً گشایش‌ یافت‌ و متاسفانه‌ بنیانگذار کاردان‌ آن،که‌ نقش‌ اساسی‌ در بنای‌ این‌ مدرسه‌ و استخدام‌ اساتید خارجی‌ را داشت، نتوانست‌ در افتتاح‌ آن‌ شرکت‌ داشته‌ باشد.  با قتل امیر کبیر،‌ برنامه‌‌ها و طرح‌های توسعه‌ای‌ که‌ در اندیشه‌ وی بود، عملاٌ عقیم‌ ماند و بی‌کفایتی و بی تدبیری شاه قاجار در عزل امیرکبیر و سپس صدور فرمان قتل او، در عمل فرصت‌های بسیاری را در مسیر توسعه، از ایران سلب کرد.

نخستین رشته‌‌های تحصیلی‌ مدرسه‌ دارالفنون‌ عبارت‌ بودند از:

رشته                                  تعداد دانشجو

پیاده نظام                                   39

توپخانه                                       26

طب و جراحی                             20        

مهندسی                                    12

فیزیک و شیمی و داروسازی       7

معدن شناسی                            5

سواره نظام                                5

جمع کل دانشجویان                  114

 رشتهبببببببببببببیبیب

 

پس‌ از عزل‌ و سپس قتل‌ امیرکبیر، دارالفنون در روندی طبیعی، اما کند، توسعه یافت و به تدریج به جایگاه مناسب یک نهاد تعلیمی دست یافت؛ طوری که در سال‌ 1268 هـ ش‌ یعنی حدود 38 سال بعد از تأسیس آن، تعداد دانشجویان دارالفنون به 387 نفر افزایش‌ یافت. بعد از گذشت‌ حدود پنج دهه‌ از عمر این‌ مدرسه،‌ بدلیل‌ اقدامات‌ تند و افراطی‌ افرادی‌ نظیر میرزا ملکم‌ خان،‌ ذهن‌ شاه‌ نسبت‌ به‌ فعالیت‌ها و فارغ التحصیلان این مدرسه مشوش شد و این آغاز زوال تدریجی دارالفنون و شروع دوران فترت آن بود.پس‌ از انقلاب‌ مشروطیت‌ و با ورود معلمین‌ فرانسوی، اقداماتی‌ اساسی‌ برای‌ بازسازی شأن علمی و جایگاه این‌ مرکز آغاز شد و در سال‌ 1285 هـ ش‌ "آئین‌نامه‌‌ مدرسه‌ دارالفنون" تدوین‌ شد. براساس سیستم جدید، سال‌ تحصیلی‌ از شهریور ماه‌ هر سال‌ آغاز و تا خرداد ماه‌ سال‌ بعد پایان‌ می‌یافت.

دانشسرای‌ عالی‌

اولین‌ موسسه‌ متولی تربیت‌ معلم‌ برای‌ مدارس‌ ابتدایی‌ ایران، با عنوان‌ "دارالمعلمین‌ مرکزی"‌ در سال‌ 1298 هــ. ش‌ تاسیس‌ شد. این‌ موسسه‌ در آغاز دو کلاس داشت: تربیت معلم کلاس‌های‌ ابتدایی‌ و تربیت معلم کلاس‌های‌ عالی. وظیفه‌ کلاس‌ مقدماتی،‌ تربیت‌ شاگردان‌ برای‌ تدریس‌ در مدارس‌ ابتدایی‌ بود،که ‌بعدها دانشسرای‌ مقدماتی‌ جای‌ آن را گرفت و وظیفه‌ کلاس‌ عالی‌، تربیت‌ معلم‌ برای‌ دبیرستان‌ها بود که‌ درسال‌های‌ بعد دانشسرای‌ عالی‌ جایگزین‌ آن‌ شد. در مهرماه‌ سال‌ 1312هـ. ش‌ دارالمعلمین‌ مرکزی‌ به‌ دارالمعلمین‌ عالی‌ تبدیل‌ شد و به‌ محل‌ جدید واقع‌ در ساختمان‌ نگارستان‌ منتقل‌ شد.

بعد از تاسیس‌ دانشگاه‌ تهران‌ در سال‌ 1313هـ. ش،‌ بخش‌ ادبی‌ دانشسرای‌ عالی‌ تبدیل‌ به‌ دانشکده‌ ادبیات‌ و بخش‌ علمی‌ آن‌ تبدیل‌ به‌ دانشکده‌ علوم‌، بعنوان‌ بخشی‌ از دانشگاه‌ تهران‌ شد.البته از سال‌ 1334هـ. ش‌، دانشسرای‌ عالی‌ از دانشکده‌های‌ ادبیات‌ و علوم‌ جدا شد و دوره‌ دیگری‌ از فعالیت‌ خود را آغاز کرد.  

دانشگاه‌ تهران‌

کلیات طرح تاسیس‌ دانشگاه‌ تهران‌ از سال‌ 1307 هـ. ش‌ توسط مرحوم‌ دکتر محمود حسابی‌ به‌ وزیر فرهنگ‌ وقت‌ آقای‌ حکمت‌ پیشنهاد شد. طرح‌ تفصیلی تاسیس‌ دانشگاه‌ تهران‌ نیز در سال‌ 1310 تهیه‌ و به‌ وزیر فرهنگ‌ تقدیم‌ شد و با تلاش‌‌های مرحوم‌ دکتر حسابی‌ و مذاکرات‌ ایشان‌ با نمایندگان‌ مجلس،‌ این‌ طرح‌ در سال‌ 1312 هـ. ش‌ به‌ مجلس‌ شورای‌ ملی‌ رفت‌ و سرانجام‌ در سال‌ 1313 قانون‌ تاسیس‌ دانشگاه‌ از تصویب‌ مجلس‌ گذشت‌. بر اساس‌ این‌ قانون،‌ به‌ وزارت‌ معارف‌ اجازه‌ داده‌ می‌شد، موسسه‌ای‌ به‌ نام‌ دانشگاه‌ برای‌ تعلیم‌ درجات‌ عالیه‌ علوم‌ و فنون‌ و ادبیات‌ و فلسفه‌ در تهران‌ تاسیس‌ نماید. شعبه‌های‌ این‌ دانشگاه‌ در ابتدای‌ تاسیس‌ بشرح‌ زیر بودند‌ که هر یک‌ از آن‌ها نیز موسوم‌ به‌ "دانشکده"‌ بوده‌اند:

1-علوم‌ معقول‌ و منقول

2-علوم‌ طبیعی‌ و ریاضی‌

3- ادبیات‌ و فلسفه‌ و علوم‌ تربیتی‌

4- طب‌ و شعب و‌ فروع‌ آن‌

5- حقوق‌ و علوم‌ سیاسی‌ و اقتصادی‌

6- فنی‌

 

دانشکده‌ فنی‌

پس‌ از تاسیس‌ دانشگاه‌ تهران‌ در سال‌ 1313، دانشکده‌ فنی‌ به‌ عنوان‌ یکی ‌از دانشکده‌‌های‌ شش‌گانه‌ دانشگاه، ‌به‌ همت‌ و تلاش‌ خستگی‌ ناپذیر پروفسور محمود حسابی‌ تاسیس‌ شد و از مهرماه‌ همان‌ سال‌ فعالیت‌ خود را آغاز نمود. به‌ علت‌ عدم‌ وجود محل‌ خاصی‌ برای‌ استقرار دانشکده فنی‌، طبقه‌ دوم‌ مدرسه‌ دارالفنون به عنوان دانشکده فنی مورد استفاده قرار گرفت. در همین‌ سال (1313)،‌ از بین‌ 100 نفر از فارغ‌ التحصیلان‌ دبیرستآن‌ها، 40 نفر دانشجو در رشته‌‌های مهندسی‌ راه‌ و ساختمان‌، مکانیک‌، برق‌ و معدن‌ از طریق‌ کنکور پذیرفته‌ شده و تحصیل خود را آغاز نمودند. ریاست‌ ‌دانشکده‌ فنی نیز در ابتدا بعهده‌ مرحوم‌ دکتر حسابی‌ بود. پروفسور حسابی‌ ضمن‌ تدوین‌ قوانین‌ وآئین‌ نامه‌‌های اجرائی‌ دانشکده‌ فنی‌، طرح‌ آزمون‌ ورودی‌ و پذیرش‌ دانشجو، برنامه‌ ریزی‌ دروس‌، انتخاب‌ استادان‌ داخلی‌ و خارجی‌ وکلیه‌ اموری‌ را که‌ برای‌ گردش‌ کار یک‌ دانشکده‌ فنی‌ مدرن‌ مورد نیاز بود،‌ برنامه‌ ریزی‌ نموده‌ و به‌ اجرا درآورد.

در سال‌ 1317، احداث‌ ساختمان‌ دانشکده‌ بر اساس‌ طرح‌ مهندس‌ "سیرو" و زیر نظر مرحوم‌ دکترحسابی‌ با ظرفیت‌ پذیرش‌ حداکثر 200 دانشجو در غرب‌ محوطه‌ دانشگاه‌ تهران‌ آغاز شد و در مهرماه‌ 1320، دانشکده‌ فنی‌ به‌ محل‌ جدید منتقل‌ شد. دوره‌ تحصیل‌ در دانشکده‌ فنی‌ از بدو تاسیس‌ تا سال‌ 45-1344 چهار سال‌ و ارزش‌ آن‌ بــرابــر با فوق‌ لیسانس‌ بود. در این‌ سال‌، یک‌ سال‌ به‌ دوره‌ تحصیلی‌ آن‌ افزوده‌ شد و دانشجویانی‌ که‌ موفق‌ به‌اتمام دوره پنج ساله می‌شدند، مدرک فوق لیسانس دریافت می‌نمودند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و از سال 1361، پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی مصوب شد و ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری، منوط به قبولی در آزمون مجزا شد.

دانشکده‌ فنی‌ در بدو تاسیس‌ در 4 رشته‌ مهندسی‌ راه‌ و ساختمان‌، مکانیک‌، برق‌ و معدن‌ دانشجو می پذیرفت، اما‌ بعدها رشته‌ الکترومکانیک‌ جانشین‌ رشته‌ برق‌ و مکانیک‌ شد که در سال‌های‌ 25-1324، تعداد 20 نفر در این‌ رشته‌ فارغ‌التحصیل‌ شدند. رشته‌ مهندسی‌ شیمی‌ نیز بعدها به‌ رشته‌‌های موجود دانشکده‌ فنی اضافه‌ شد و اولین‌ گروه دانشجویان‌ این‌ رشتــه تحصیلی،‌ در سال 26-1325 از دانشکـــده‌ فنـــی‌ فارغ‌ التحصــیل‌ شدند.‌ رشته‌ "تصـــفیــه‌ نفت‌" نیز بعد از آن به‌ رشته‌‌های موجود افزوده‌ شد و اولین‌ گروه دانشجویان آن‌ که 7 نفر بودند، در سال‌ تحصیلی 35-‌ 1334 از دانشکده‌ فنی‌ فارغ التحصیل شدند. رشته‌ "استخراج‌ نفت‌" نیز در سال‌ 36-1335 و رشته‌ "زمین‌ شناسی‌" در سال‌40-1339، نخستین ‌فارغ‌التحصیلان‌ خود را تحویل‌ داد. البته بعدها رشته‌‌های تصفیه‌ نفت‌، استخراج‌ نفت‌ و زمین‌‌شناسی‌ حذف‌ شد و در سال‌ 1350 رشته‌ مهندسی‌ متالورژی‌ به‌ گروه‌های‌ دانشکده‌ افزوده‌ شد. رشته‌ نقشه‌ برداری‌ نیز در سال‌ 1367 در دانشکده‌ فنی‌ ایجاد شد که‌ اولین‌ گروه‌ دانشجویان‌ آن‌ در سال‌تحصیلی ‌72- 1371 فارغ‌ التحصیل‌ شدند. رشته‌ مهندسی‌ کامپیوتر از سال‌ 1369 در مقطع‌ کارشناسی‌ و از سال‌ 1373 همراه‌ با رشته‌ مهندسی‌ پزشکی‌ در مقطع‌ کارشناسی‌ ارشد در گروه‌ مهندسی‌ برق‌ وکامپیوتر دانشکده فنی دایر شد. گروه‌ مهندسی‌ صنایع‌ نیز در سال‌ 1374 در دانشکده‌ فنی‌ ایجاد گردید و‌ در حال‌حاضر در مقطع‌ کارشناسی‌ ارشد اقدام‌ به‌ پذیرش‌ دانشجو نموده‌ است‌.

همگام با تغییرات دانشگاه تهران، دانشکده فنی در سال 1384 به "پردیس دانشکده‌های فنی" تغییر عنوان داد و دور تازه‌ای از فعالیت‌های خود را آغاز نمود. هم اکنون پردیس دانشکده‌های فنی (در سه مکان به نام پردیس) با در اختیار داشتن 6 دانشکده و 3 گروه آموزشی زیرمجموعه، به عنوان بزرگترین مرکز آموزش عالی مهندسی کشور، به تعلیم و تربیت مهندسان جوان ادامه می‌دهد و افتخار دارد که تا کنون بیش از 22000 مهندس دانش‌آموخته داشته است.

روسای دانشکده فنی از بدو تاسیس تا کنون

 

1

آقای دکتر محمود حسابی

1313(کفیل)

13

آقای دکتر عبدالله استاد حسینی

1360-1357

2

آقای دکتر غلامحسین رهنما

1324-1314

14

آقای دکتر ناصر منیری

1361-1360

3

آقای مهندس مهدی بازرگان

1330-1324

15

آقای مهندس سجاد‌ هاشمی

1363-1361

4

آقای مهندس عبدالحسین خلیلی

1333-1331

16

آقای دکتر احمد فیض دیزجی

1364-1363

5

آقای مهندس عبداله ریاضی

1342-1333

17

آقای دکتر محمد رحیمیان

1368-1364

6

آقای مهندس رضا گنجه‌ای

1344-1342

18

آقای دکتر رسول میرقادری

1370-1368

7

آقای دکتر غلامعلی بازرگان دیلمقانی

1346-1344

19

آقای دکتر مجتبی شریعتی نیاسر

1374-1370

8

آقای مهندس محمد مظفر زنگنه

1347-1346

20

آقای دکتر محمود موسوی مشهدی

1377-1374

9

آقای مهندس بدخشان

1350-1348

21

آقای دکتر رضا فرجی دانا

1381-1377

10

آقای مهندس ایرج شمس ملک آراء

1351-1350

22

آقای دکتر محمود نیلی احمدآبادی

1388-1381

11

آقای دکتر مصطفی مزینی

1352-1351

23

آقای دکتر محمود کمره ای

1388-1395

12

آقای دکتر امیر منصور میری

1357-1352

24 آقای دکتر ناصر سلطانی ?-1395