با وجود پيشرفتهاي صنعتي و تکنولوژيکي دوران معاصر هنوز يکي از عوامل مخرب و تهديد کنندة دستاوردهاي بشر، سوانح طبيعي بوده و وقوع سوانح طبيعي اخير، به اثبات رسانده که توسعة پايدار، حتي در پيشرفته­ترين کشورهاي جهان به وقوع نخواهد پيوست مگر آنکه علوم و فنون مرتبط با زمين وارد عمل شده و آگاهي و دانش مورد نياز را در اختيار جوامع قرار دهند. در مجموعة علوم مرتبط با زمين، مهندسي نقشه­برداري به عنوان علم مطالعة هندسه و فيزيک زمين و تغييرات آن يکي از موثرترين و مرتبط­ترين شاخه­هاي علمي مرتبط با سوانح طبيعي محسوب گرديده و بدين لحاظ در سطح جهان، خصوصا کشورهاي پيشرفته توجة خاصي به بکارگيري اين علم در جهت کاهش سوانح طبيعي بوجود آمده است.در ايران نيز، با توجه به خسارات مالي و جاني حاصل از سوانح طبيعي گروه مهندسي نقشه­برداري دانشگاه تهران وظيفة خود دانسته که همچون ساير کشورهاي جهان در صدد بکارگيري هرچه بيشتر اين علم در جامعه برآمده و بدين­سان بتواند گامي در جهت کاهش سوانح طبيعي و به طبع آن حفظ زير ساختارهاي جامعه برداشته، و امکان حصول توسعة پايدار را فراهم آورد.

طبيعت اطراف ما داراي خصوصيات و زبان خاص خود بوده که عدم آگاهي از آن مي­تواند موجب بروز سوانح طبيعي گردد. به عنوان مثال باران و بارندگي يکي از پديده­هاي معمول طبيعت است. اما همين پديدة طبيعي و مورد نياز حيات بر روي زمين در صورت عدم آمادگي در مقابل آن مي­تواند منجر به سانحه ضرر مالي و حتي مرگ و مير گردد. به عنوان يک مثال ساده اگر در يک روز باراني بدون چتر و لباس مناسب در معرض باران قرار گيريم، ممکن است بارندگي و خيس شدن موجب مريضي و حتي مرگ گردد. با توجه به تکرار و کثرت مواجه با اين پديده بشر به آن خو گرفته و لحاظ نحوة زندگي مسالمت­آميز با اين پديده را آموخته است. به همين صورت در منطقة جغرافيائي ايران به سبب فعاليتهاي تکتونيکي، ايران جزء کشورهاي داراي کوههاي جوان بوده بطوريکه هنوز شاهد کوه­زائي در منطقة زاگرس و البرز هستيم. اين کوه­زائي بر اثر فشار پليتهاي تکتونيکي صورت گرفته که با شکستهاي ناگهاني پوسته و زلزله، به سبب آزاد شدن ناگهاني انرژي ذخيره شده در پوسته در طي ساليان متمادي است. بنابر اين، در چنين منطقة جغرافيائي لازم است وقوع زلزله را جزئي از طبيعت دانسته و در همه جا و هر زمان آمادة وقوع آن بود. يکي از شاخه­هاي مهندسي نقشه­برداري، ژئودزي بوده که امکان اندازه­گيري تغيير شکل زمين را ميسر ساخته که در صورت افزودن اطلاعات در خصوص مقاومت پوسته مي­تواند ابزاري قدرتمند در جهت پيش­نشانگري زلزله باشد.  بدين خاطر ژئودزي و ژئوديناميک جزء بهترين پيش­نشانگرهاي زلزله شناخته شده­اند. به علاوه ژئودزي مي­تواند از مشاهدات ثقلي جهت تعيين محل گسلها و مرز لايه­هاي ناپيوستگي در درون زمين استفاده نمايد، که از نظر مهندسي و ساخت و ساز حائز اهميت بالائي است. به علاوه اين علم در بخش دريائي خود (ژئودزي دريائي) مي­تواند با اطلاعات از ميزان تغييرات آب، موجب جلوگيري از خسارات ناشي از سونامي، بالا آمدنسطح آب گردد. ژئودزي تنها يکي از گرايش­هاي رشتة نقشه­برداري است. يکي ديگر از گرايشهاي نقشه­برداري سنجش از دور است که با به خدمت گرفتن تکنيک ماهواره­اي مي­تواند وقوع و يا گسترش خشکسالي، آتش­سوزي، سيل و طوفانهاي دريائي را از روزها و هفته­ها قبل مشخص ساخته و با اطلاع رساني از نحوة گسترش و پيشرفت اين پديده­ها موجبات آمادگي در برابر سانحة طبيعي را فراهم آورد. به علاوه رشتة مهندسي نقشه­برداري داراي گرايش فتوگرامتري بوده که علم اندازه­گيري هندسي بدون لمس محسوب گرديده و بدين لحاظ نقش موثر و غير قابل جايگزيني و انکاري را در مستند سازي خسارات ناشي از سوانح طبيعي ايفا مي­نمايد. و بالاخره رشته مهندسي نقشه­برداري داراي گرايش سيستم­هاي اطلاعات مکاني (GIS) بوده که بستر ذخيرة اطلاعات هندسي به منظور افزودن اطلاعات موضوعي مرتبط با زمين در جهت بهينه­يابي و مديريت است. توانائي­هاي ياد شده نقش و مسئوليت ويژه­اي را متوجه رشتة مهندسي نقشه­برداري در خدمت به جامعه خصوصا کاهش خسارات سوانح طبيعي مي­سازد.

بديهي است سوانح طبيعي به دليل گستردگي ابعاد و پيچيدگي طبيعت مشارکت و همکاري شاخه­هاي متعدد علمي را طلب مي­کند. ولي از آنجايي که اين وقايع در ظرف زمان و مکان رخ مي­دهند، براي مواجهۀ نظاممند با آنها، علوم و فناوري خاصي که قادر به کسب اطلاعات، مکان مرجع کردن اطلاعات، مستندسازي و به­هنگام­سازي ميزان تخريب، پردازش اطلاعات و ترکيب لايه­هاي اطلاعاتي، باشد ضروري بوده و کمک قابل توجهي به مديريت بحران نمايد. رشتۀ مهندسي نقشه­برداري همانگونه که ذکر گرديد داراي چنين توانائي بوده و بدين لحاظ در سالهاي اخير در سطح بين المللي مورد توجه خاص قرار گرفته و سازمانها و دانشگاه­هاي متعددي در سطح دنيا فعاليتهاي پژوهشي و اجرايي قابل توجهي در زمينۀ استفاده از مهندسي نقشه­برداري و مقابله با سوانح را در دستور کار خود قرار داده­اند. به عنوان نمونه انجمن بين­المللي ISPRS، کميسيون ويژه­اي را در زمينه استفاده ازمهندسي نقشه­برداري در مقابله با سوانح طبيعي ايجاد و کنفرانسهاي متعددي نيز در اين زمينه برگزار کرده است. به علت اهميت خاص اين امر، سازمان ملل متحد نيز بودجه قابل توجهي را به اين امر اختصاص داده و از کنفرانسهاي مرتبط با مهندسي نقشه­برداري در مقابله با سوانح طبيعي حمايت کرده است.

تکنولوژي اطلاعات ماهواره­اي که روزانه ميليونها گيگا بايت داده ازسطح زمين تهيه ميکند و از طريق گيرنده­هاي ماهواره­اي نيز در کشور قابل دستيابي است، زمينۀ بالقوه مساعدي را جهت مقابله با سوانح در کشور ايجاد کرده است. متاسفانه در کشور ما اين حجم اطلاعات و ساير منابع موجود به اندازۀ کافي به صورتي بالفعل جهت مواجهه با سوانح مورد بهره برداري قرار نگرفته است. رشتۀ مهندسي نقشه­برداري دانشگاه تهران که از مراکز عمدۀ آموزش مهندسي نقشه­برداري در کشور است و تا کنون در مقاطع کارشناسي ارشد و دکتري فعاليتهاي پژوهشي عمده­اي را در زمينۀ ژئوماتيک و نيز کاربرد آن در مقابله با سوانح (از جمله سيل و زلزله و نظاير آن) انجام داده است، داراي توان تحقيقاتي و تجهيزات بسياري براي اجراي پروژه­هاي مرتبط با سوانح، به ويژه تحليل و مديريت آن است. با توجه به اين پيشينۀ تحقيقاتي، در راستاي سياست­هاي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري در ارتباط با انتخاب گروههاي آموزشي و پژوهشي در دانشگاههاي کشور که توانايي علمي پژوهشي برتر خود را در زمينه­اي خاص در طول زمان فعاليت خود به اثبات رسانده­اند، گروه مهندسي نقشه­برداري پرديس دانشکده­هاي فني دانشگاه تهران به عنوان: قطب علمي مهندسي نقشه­برداري و مقابله با سوانح طبيعي در کشور شناخته شده است. اين گزارش، به منظور آشنا کردن مراکز اجرايي و صنعتي کشور با خلاصه­اي از اهداف، فعاليت­ها و توانايي­هاي اين قطب علمي تدوين گرديده است و هدف اصلي آن فراهم کردن زمينه براي ارتباطات اجرايي، آموزشي و تحقيقاتي در ارتباط با مهندسي نقشه­برداري و کاربرد آن در کاهش خسارات سوانح طبيعي است.